MBO Burgerschap · portfolio-taak
Over online gokken, reclame en wie de regels bepaalt
Online gokken is sinds 2021 legaal in Nederland. Wie achttien is, kan op zijn telefoon inzetten op een wedstrijd of een casinospel spelen, op elk moment van de dag. Een deel van de spelers raakt daarmee meer geld kwijt dan de bedoeling was.
Daar wordt verschillend over gedacht. De een vindt dat volwassen mensen zelf mogen weten waar ze hun geld aan uitgeven. De ander vindt dat er wordt verdiend aan mensen die kwetsbaar zijn en er in de problemen door komen. En wie schulden opbouwt, komt vaak terecht bij schuldhulp en zorg die we samen betalen. Daarmee is dit een maatschappelijk vraagstuk: het raakt niet alleen de speler.
In deze les onderzoek je hoe de democratische basiswaarden zich tot elkaar verhouden in dit vraagstuk: de vrijheid om zelf te kiezen, de zorg voor mensen die vastlopen, de vraag wie eraan verdient, en de regels die we met elkaar hebben afgesproken. Je rondt de les af met een advies voor een campagne over hoe we met gokken omgaan.
Bekijk het debat en lees het verhaal, en beantwoord daarna de vraag die erbij staat.
Twee mensen in gesprek over online gokken. Een politica vindt dat de huidige wet verkeerd uitpakt: te veel mensen raken in de problemen. Iemand uit de gokbranche vindt juist dat de wet goed werkt, omdat aanbieders spelers moeten beschermen en het spel nu onder toezicht staat.
Debat over het legaliseren van online gokken · openen op YouTube
Was je het meer eens met de politica, die kritisch is op de regels rond online gokken, of met de vertegenwoordiger van de gokbranche? Leg uit waarom.
Schrijf hier minimaal 20 woorden.
In het debat gaat het over gokken in het algemeen. Dit verhaal zet twee mensen naast elkaar: iemand die ging spelen, en iemand die de reclame maakte.
Portret · de reclame
Daan (22) zette zijn eerste inzet tijdens het WK voetbal van 2022. Hij was net achttien en zat in zijn tweede jaar op het mbo. Anderhalf jaar later had hij ruim drieduizend euro verspeeld.
De reclames waren overal, weet hij nog. Rond de wedstrijden op tv, in de rust, op Instagram. "Het voelde niet als gokken, meer als meedoen. In mijn groepsapp zette iedereen in. Je zag de odds, je tikte, klaar."
Het begon met vijf euro op een wedstrijd. Daarna kwamen de casinospellen, 's nachts, in bed. Bij het aanmaken van zijn account moest hij een limiet instellen, en dat deed hij ook. "Maar als je die limiet haalt, maak je gewoon een account aan bij een andere site."
Ik vertelde het aan niemand. Het ging allemaal op mijn telefoon. Mijn moeder dacht dat ik veel aan het appen was. Daan (22), student mbo niveau 4
Een vriend kwam erachter toen Daan geld van hem wilde lenen. Samen zochten ze op wat je kunt doen. Daan liet zich inschrijven in Cruks, het register waarmee je jezelf bij alle legale gokbedrijven laat blokkeren. "Dat is het beste wat ik heb gedaan. Alleen had ik het zelf nooit bedacht."
"Wij doen wat mag"
Lisa K. (36) werkt bij een reclamebureau en maakte jarenlang campagnes voor een online casino. Ze snapt waarom mensen boos zijn, maar ze vindt dat het verhaal te simpel wordt verteld.
"Gokken is legaal. Wie het niet bij ons doet, doet het op een illegale site, zonder limiet en zonder controle. Wij houden ons aan elke regel die er is. Dan vind ik het vreemd om te horen dat ik iets fout doe."
Tegelijk kijkt ze anders naar haar werk dan toen ze begon. "In de cijfers zie je wie het meeste speelt. Dat zijn niet de mensen die vijf euro op Ajax zetten. Een campagne is erop gemaakt dat mensen terugkomen, en wie het vaakst terugkomt, kan het soms het slechtst missen. Daar denk ik nu vaker aan."
De situaties sluiten aan bij wat onderzoek en de Kansspelautoriteit laten zien over jonge spelers en gokreclame. Daan en Lisa zijn geen bestaande personen.
aIs het Daans eigen verantwoordelijkheid dat hij in de problemen kwam, en moet hij het zelf oplossen? Of heeft hij recht op hulp? Leg uit wat jij vindt.
bLisa houdt zich aan alle regels. Heeft zij daarmee genoeg gedaan, of draagt ze ook verantwoordelijkheid voor spelers zoals Daan? Leg uit wat jij vindt.
Eerst kijk je wat er bekend is over alle spelers samen. Daarna kijk je welke rechten en regels er gelden.
Individueel
We gaan meer te weten komen over online gokken aan de hand van vier onderzoeken. Lees ze alle vier. Kies daarna één onderzoek en beantwoord de twee vragen die erbij horen.
Individueel
Zeggen wat je wilt, zelf gaan over je gegevens, en beschermd worden tegen schade: het zijn allemaal grondrechten. Ze gelden voor jou, voor de overheid en ook voor een gokbedrijf.
Hieronder staan vier artikelen uit de Grondwet die dit vraagstuk raken. Lees ze, en bepaal daarna welke twee er voor jou het hardst botsen.
De Grondwet kent twee soorten grondrechten. Klassieke grondrechten beschermen je tegen de overheid: die mag zich niet zomaar bemoeien met wat je zegt of hoe je leeft, zoals in artikel 7 en 10. Sociale grondrechten zijn opdrachten aan de overheid: die moet zorgen voor bijvoorbeeld bestaanszekerheid en gezondheid, zoals in artikel 20 en 22.
Bij een klassiek grondrecht kun je naar de rechter als de overheid het schendt. Een sociaal grondrecht zegt vooral waar de overheid voor moet zorgen, maar niet precies hoe.
Alle vier de artikelen raken deze kwestie. Kies de twee die volgens jou het meest met elkaar botsen.
Schrijf op wat volgens het ene artikel mag en wat volgens het andere, en waarom die twee bij online gokken niet allebei volledig kunnen gelden.
Schrijf hier minimaal 20 woorden.
Hoe we in Nederland met gokken omgaan, ligt niet vast. De regels die we daarover afspreken, zijn in de loop van de tijd steeds veranderd.
Samen als dat kan · je eigen keuze telt
Eeuwenlang werd er in Nederland gegokt, vooral met loten. Wie dat mocht organiseren, verschilde per stad en per tijd.
Steeds draait het om dezelfde vraag: wie mag gokken organiseren, en onder welke voorwaarden. Het antwoord daarop is een paar keer veranderd. Hieronder staan vier van die momenten. Lees per gebeurtenis wat er veranderde en kies het jaartal dat je het meest waarschijnlijk vindt. Elk jaartal hoort bij precies één gebeurtenis.
Kies één van de vier gebeurtenissen, een waar je nieuwsgierig naar bent, en zoek online uit hoe het zover is gekomen dat dit veranderde. Beantwoord daarna de vragen hieronder. Je hebt er internet bij nodig.
aWie wilde deze verandering? Noem de persoon, groep, organisatie of politieke partij, en schrijf op waarom zij het wilden.
bHoe kwam de nieuwe regel er? Beschrijf wat er gebeurde voordat hij inging, bijvoorbeeld een wetsvoorstel, een stemming in de Tweede Kamer of een besluit van de Staten-Generaal.
Individueel
Nu ga je kijken hoe gokreclame in jouw eigen omgeving voorkomt: hoe vaak je die tegenkomt, waar, en wat die met je doet. Of je zelf gokt, hoef je nergens in te vullen.
Kies bij elk vak wat het dichtst bij jou komt.
1Wat doet gokreclame met jou? Denk aan wat je ervan meekrijgt en of het jou iets doet.
2Hoe goed werkt gokreclame volgens jou bij anderen, bijvoorbeeld bij leeftijdsgenoten? Leg uit waarom je dat denkt.
De een ziet gokken vooral als een eigen verantwoordelijkheid. De ander legt die verantwoordelijkheid bij de gokbedrijven of bij de overheid. Hieronder geef je vier stellingen een cijfer.
Eerst samen bespreken · daarna zelf kiezen
Geef elke stelling een cijfer van 1 tot en met 5: 1 als je het er helemaal niet mee eens bent, 5 als je het er helemaal mee eens bent. Er is geen goed antwoord, en hetzelfde cijfer mag vaker.
Bespreek de stellingen eerst met elkaar. Kies daarna zelf.
Geef eerst alle vier de stellingen een cijfer; daarna staat hier welk perspectief bij jou het sterkst naar voren komt.
Wat vind jij van deze manier van kijken naar online gokken? Leg kort uit waarom.
Individueel
Zodra de vier stellingen in opdracht 7 een cijfer hebben, staat hier de manier van kijken die bij jou onderaan staat.
Stap eens in deze manier van kijken. Waarom komt iemand die zo naar online gokken kijkt tot een ander standpunt dan jij? Schrijf op wat je daaraan sterk vindt.
Elke stelling hoorde bij één basiswaarde. Onder elke stelling staat om welke het ging. Hoe hoger het cijfer dat je gaf, hoe groter die basiswaarde in je diagram.
Wie achttien is, mag stemmen, lenen en een contract tekenen, en dus ook zelf weten of hij vijf euro op een wedstrijd zet. Verbieden laat gokken niet verdwijnen, maar verplaatst het naar sites waar niemand meekijkt.
Belangrijke waarden: vrijheid, autonomie, zelf keuzes maken.
Jonge spelers hebben een vijfde van de gokaccounts en zijn een tiende van de bevolking. Wat zij verliezen, gaat naar de gokbedrijven en voor een deel naar de staat, die ook de regels maakt. Een boodschap als ‘speel bewust’ legt het probleem bij de speler in plaats van bij hoe het geregeld is.
Belangrijke waarden: gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid, kritisch kijken naar het systeem.
Wie vastloopt met gokken, doet dat meestal alleen, op zijn telefoon, zonder dat iemand het ziet. De vraag wie schuld heeft, is dan minder belangrijk dan wat mensen voor elkaar kunnen doen: het opmerken, het aankaarten, weten waar hulp is.
Belangrijke waarden: solidariteit, verantwoordelijkheid voor elkaar, verbinding.
Voor gokken gelden regels: je moet achttien zijn, er zit een grens aan wat je per maand kunt inleggen, en wie wil stoppen, kan zichzelf laten blokkeren. Een toezichthouder deelt boetes uit.
Belangrijke waarden: duidelijke regels, betrouwbaarheid, stabiliteit.
Individueel
Je loopt stage bij een marketingbureau. Het bureau bedenkt campagnes voor klanten: de tekst, de beelden, en waar de campagne te zien is. Op tafel liggen vier aanvragen voor een campagne over online gokken.
Jij mag kiezen. Geld kan een reden zijn, maar ook wat je maatschappelijk belangrijk vindt, of de campagne waarvan jij denkt dat je er iets moois van kunt maken. Hieronder geef je aan voor welke opdrachtgever je het liefst een campagne zou maken, en welke je het minst graag zou doen. In opdracht 10 leg je die keuzes uit aan je manager.
Individueel
Je hebt gekozen voor de opdrachtgever die je in 9a hebt aangeklikt. Je manager wil die keuze op papier, want hij neemt jouw advies mee in zijn beslissing.
Schrijf hem een zakelijke brief met jouw advies. Hieronder staat wat erin moet staan, en daaronder de richtlijnen voor een zakelijke brief.
Dit is een zakelijke brief. Die heeft een vaste vorm, en die vorm hoort erbij:
Schrijf minimaal 130 woorden. Dat is ongeveer drie korte alinea's: één per punt hierboven.
Dit overzicht laat zien welke blokken af zijn. Het telt mee bij de beoordeling.
Je antwoorden worden automatisch bewaard in deze browser op dit apparaat. Ben je klaar? Klik op Opslaan als pdf, kies bij bestemming Opslaan als pdf en lever dat bestand in via Canvas. In die pdf staan je antwoorden bij elkaar, zonder de lesstof.